Artemis I – misja księżycowa

[UPDATE 25.09.2022] 21 września przeprowadzono próbne tankowanie SLS po modyfikacji komponentów instalacji doprowadzającej paliwo. Test uznano za udany. W chwili obecnej start pozostaje jednak wstrzymany, ponieważ do Florydy zbliża się burza tropikalna.

[UPDATE 08.09.2022] Trwają naprawy i kolejne testy przy rakiecie SLS. Wg aktualnych informacji NASA rozważa podjęcie próby startu jeszcze w wrześniu, 23 lub 27. Jeśli prace potrwają dłużej, to użyte zostanie okno startowe 17 października.

[UPDATE 03.09.2022] Druga próba wystrzelenia SLS została przerwana z powodu wycieku w linii tankowania LH2. Kolejna próba startu zaplanowana jest na 17 października.

[UPDATE 29.08.2022] Ze względów technicznych start 29 sierpnia został anulowany. Kolejne okno startowe otwiera się 2 września.

Oznaczenie
misji
Artemis I
RakietaSLS
Space Launch System
Block 1
Operator
rakiety
NASA \ Boeing
(United Launch Alliance, Northrop Grumman)
Data startub.d.
Okno
startowe
b.d.
Miejsce
startu
USA, Floryda,
Centrum Kosmiczne Johna F. Kennedy’ego,
Stanowisko LC-39B
KlientNASA
Statek
kosmiczny
Orion
Kapsuła CM-002
26 520 kg
Wstępna
trajektoria
TLI – Trans-Lunar Injection
Trajektoria Księżycowa
Docelowa
orbita
DRO – Distant Retrograde Orbit
Wokółksiężycowa wysoka orbita wsteczna
Profil lotuSymulacja
Uwagi1. w historii start rakiety SLS.
2. w historii wystrzelenie kapsuły Orion.
1. misja kapsuły Orion wraz z
Europejskim Modułem Serwisowym.

Ostatni start z platformy LC-39B odbył się 13 lat temu
(prototypowy Ares I-X, 28 października 2009).

Misja potrwa, w zależności od wybranego
okna startowego, od 26 do 42 dni.

Żaden element systemu startowego SLS
nie zostanie odzyskany.

W rakiecie zainstalowane są 4 silniki RS-25,
które brały wcześniej udział w misjach promów STS.
E2045 (12 misji), E2056 (4 misje), E2058 (6 misji), E2060 (3 misje)

Przelot nie będzie widoczny z terenu Polski.

Misja

Program Artemis wchodzi do swojej kluczowej fazy: misji Artemis I. Po latach budowy i opóźnień ogromnej rakiety SLS, system jest gotów do swojego debiutu i wysłania załogowej kapsuły Orion na wielodniową misję na orbitę wokółksiężycową. Misja jest bezzałogowym egzaminem dla SLSa i Oriona. Od jej powodzenia zależy, czy za dwa lata misja Artemis II zabierze astronautów NASA na podobną wyprawę. Kolejna, trzecia misja ma przeprowadzić lądowanie na Księżycu z użyciem budowanego lądownika HLS.

Program Artemis jest ogromnym przedsięwzięciem NASA. W program zaangażowało się już 21 państw, w tym Polska. Misja Artemis I realizowana jest wspólnym wysiłkiem NASA i ESA. Amerykańskie agencje i przedsiębiorstwa odpowiadają za budowę rakiety SLS oraz kapsuły Orion. ESA dostarcza Europejski Moduł Serwisowy dla kapsuły Orion

© NASA: Emblemat misji Artemis I.

Patch misji przedstawia sylwetkę rakiety SLS na tle Księżyca. Trójkątny kształt emblematu oznacza trzy systemy eksploracji kosmosu: SLSa, Oriona i Exploration Ground Systems (Eksploracyjne Systemy Naziemne odpowiedzialne za wszystkie operacje naziemne SLSa i Oriona).

Srebrny kontur wokół Księżyca odpowiada podróży (srebrnego) Oriona. Kolory czerwony i niebieski to symbol ciężkiej pracy pracowników amerykańskiego sektora kosmicznego, oraz partnerów międzynarodowych. Pod startującą rakietą, pośród kłębów pary wodnej widać trzy wieże piorunochronów platformy startowej LC-39B.

© NASA: Rakieta SLS na platformie LC-39B.

Rakieta wystartuje ze stanowiska LC-39B w Kennedy Space Center. Po niecałych dwóch godzinach od startu zakończy się manewr TLI (Trans-Lunar Injection, wejście na trajektorię księżycową). Uwolnienie Oriona z drugiego stopnia rakiety SLS kilka minut później. Drugi stopień jest nośnikiem dodatkowego ładunku: 10 mikrosatelitów badawczych. Rakieta wypuści je na trajektorii księżycowej.

Opóźniający się termin startu może mieć negatywny wpływ na kondycję mikrosatelitów. Urządzenia zostały dostarczone do Kennedy w lipcu 2021 i od momentu integracji z rakietą nie ma do nich fizycznego dostępu (należałoby zdjąć z rakiety statek Orion). Mogą oczekiwać startu przez wiele miesięcy, pod warunkiem, że miesięczny spadek ich naładowania nie będzie większy niż 2%. Część posiada zdolność ładowania na pokładzie SLSa. Cześć po rozładowaniu i tak uruchomi się po uwolnieniu, gdy ich baterie zaczną się ładować od promieni słońca. O faktycznej kondycji mikrosatelitów dowiemy się po ich uwolnieniu na trajektorii księżycowej.

© NASA

Rakiety pomocnicze SRB spadną do Atlantyku, natomiast pierwszy stopień dotrze aż nad Pacyfik i rozpadnie się podczas ponownego wejścia w atmosferę. Drugi stopień SLSa wykona samodzielne manewry i z asystą grawitacyjną Księżyca skieruje się na orbitę cmentarną, heliocentryczną.

© NASA: Poglądowa sekwencja misji Artemis I.

W trakcie 5-dniowego rejsu do Księżyca Orion wykona jeden lub dwa manewry korekty swojej trajektorii. Dziewiątego dnia silniki Oriona wprowadzą go na orbitę DRO (wysoką orbitę wsteczną wokół Księżyca). Statek będzie podróżował po orbicie, która oddali go dalej od Ziemi, niż jakikolwiek inny załogowy statek kosmiczny. Orion pokona rekord ustanowiony przez misję Apollo 13 (ponad 400 000 km) i znajdzie się 450 000 km od naszej planety. Orion wróci na ziemię, w zależności od użytego okna startowego po 26-42 dniach.

Na pokładzie Oriona umieszczono pięciu „pasażerów”: trzy z nich to manekiny Commander Moonikin Campos oraz Helga i Zohar. Aparatura umieszczona w manekinach sprawdzi warunki, w jakich znajdą się kiedyś astronauci podróżujący w kosmosie, poza ochronną magnetosferą Ziemi.

© NASA: manekina Commander Moonikin Campos.
© NASA: manekiny Helga i Zohar.

W Orionie znajduje się też dwa, tzw. ZeroG Indicator (wskaźnik zerowej grawitacji). Są to maskotki, które dryfują w kapsule w stanie nieważkości. Umieszczanie maskotek jest zwyczajem w załogowej eksploracji kosmosu. Dwoje ZeroG Indicator to Snoopy od NASA i baranek Shaun od ESA.

© NASA: Snoopy.
© ESA: Baranek Shaun.

Kuba Hajkuś

Jestem Kuba Hajkuś i prowadzę na YouTube kanał popularnonaukowy. Łączę pasję z… pasją, bo jakimś dziwnym trafem udało mi się z fascynacji rakietami, technologią i grafiką komputerową ugotować zupę, którą dzisiaj nazywamy To Jakiś Kosmos! Na kanale publikuję filmy o rakietach i kosmicznych technologiach oraz prowadzę relacje na żywo ze startów rakiet orbitalnych.

0